چرا رصد و ردیابی کوسه ها مهم است و باید آنها را زیر نظر گرفت

چرا رصد و ردیابی کوسه ها مهم است و باید آنها را زیر نظر گرفت، قدمت سنگواره‌ی کوسه‌ها در جهان به بیش از ۴۵۰ میلیون سال پیش بازمی‌گردد. جالب است بدانید که چندین سال پیش در منطقه ابوظبی، تحقیقات باستان‌شناسی انجام شد و در خلال این تحقیقات نمونه‌های مختلفی اعم از مهره‌ها و دندان‌های کوسه‌ها نیز از سایت‌های مختلف جمع‌آوری شد. بر اساس این مدارک و مستندات هم‌اکنون سابقه حضور کوسه‌ها را در خلیج‌فارس تقریباً معادل ۷ هزار سال پیش برآورد می‌کنند.

بسیاری از محققان به دلایل متعدد ازجمله سابقه‌ی حضور طولانی‌مدت کوسه‌ها در پهنه¬های آبی آن‌ها را به‌عنوان فسیل‌های زنده می‌شناسند. اکثر زیست شناسان و بوم شناسان نیز معتقدند که حفاظت از کوسه‌ها می‌تواند پیش‌زمینه‌ی رمزگشایی از بسیاری رازهای ناگفته‌ی علمی باشد. از سوی دیگر این واقعیت که از مجموع ۴۴۰ گونه کوسه‌ی مختلفی که در آب‌های جهان شناخته‌شده، تنها ۴ گونه و آن‌هم تحت شرایط خاص  به انسان‌ها حمله می‌کنند، خود جای تعمق بسیار دارد. سال‌هاست که کوسه‌ها مقهور عدم درک درست از جانب انسان‌ها هستند و این مسئله به‌شدت جمعیت آن‌ها را کاهش داده است.

کاهش جمعیت کوسه‌ها ازنظر افراد غیر مطلع شاید چندان نگران‌کننده نباشد اما نباید فراموش کرد که در اغلب مناطقی که تعداد کوسه‌ها کم شده، مشکلات و یا به عبارت صحیح‌تر فجایع مختلفی نیز پدیدار گردیده است. یکی از بارزترین نمونه‌های تأثیر کاهش جمعیت کوسه‌ها را هم‌اکنون می‌توان در خلیج‌فارس، به دلیل افزایش مهارناپذیر جمعیت توتیاهای دریایی مشاهده کرد. تحقیقات نشان می‌دهد که حذف کوسه‌ها به‌عنوان مهم‌ترین عامل کنترل جمعیت توتیاهای دریایی، عملاً شرایط را برای انفجار جمعیت توتیاها در برخی مناطق مهیا ساخته است.

عکس‌های متعددی از پارک ملی دریایی نایبند در دست است که معضل ازدیاد جمعیت توتیاها و آسیب جدی به جمعیت مرجان‌ها را نشان می‌دهد. توضیح این مسئله بسیار ساده است: نابودی کوسه‌ها به‌عنوان شکارچی منجر به افزایش نامتعارف جمعیت توتیا شده و این ازدیاد جمعیت می‌تواند به‌راحتی ساختار بیولوژیکی و وضعیت فیزیکی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. مطالعات گسترده نشان می‌دهد که تبعات افزایش جمعیت توتیاها می‌تواند به‌صورت‌های گوناگون نمودار شود، ازجمله بارزترین این تأثیرات عبارت‌اند از خالی شدن نواحی وسیعی از جلبک‌های ماکرو و اسفنج‌ها، نابودی سرتاسری ذخایر گیاهان دریایی و از دست رفتن ارزشمندترین زیستگاه‌های مرجانی و غیره. تبعات چنین رخدادهایی را گاه می‌توان ازنظر اقتصادی برآورد کرد، به‌عنوان‌مثال هر مترمربع مرجان ارزشی معادل ۱۵۰ میلیون تومان دارد اما برای بسیاری از گونه های مختلف جانوری و ارزش حضورشان کماکان تعاریف درستی از ارزش‌های واقعی وجود دارد و لذا بهای سنگین حذف آن‌ها می‌تواند تا مدت‌ها ناشناخته باقی بماند.

وضعیت رصد و ردیابی کوسه ها در حال حاضر در جهان به چه صورت است؟، با ما همراه باشید تا به بررسی این سوال بپردازیم.